Ana Sayfa Hakkımızda Etkinlikler Eğitimler Makaleler Üye Portfolyoları Ödüllü Fotoğraflar Basında Biz Yarışmalar İletişim
Makaleler

Beyhan Özdemir

İçeriğin estetik yorumcusu : W. EUGENE SMİTH 30.12.2009

İÇERİĞİN ESTETİK YORUMCUSU : W. EUGENE SMİTH Eugene Smith 1918 yılında Wichita / Kansas'da (Amerika) doğmuş 20.yüzyılın en önemli fotoğraf sanatçılarından biridir. Eğitimine de buradaki bir Katolik okulunda başlamış ve 1935 yılında tamamlamıştır. Fotoğraf çalışmalarına 1933 yılında öğrenim gördüğü okulda başlamış ve ilk fotoğraf çalışmalarını gerçekleştirmiştir. Basın fotoğrafçısı Frank Noel'in cesaretlendirmesi ile yerel bir gazete olan Wichita Eagle'da çalışmaya başlamış ve ilk fotoğrafı henüz 15 yaşındayken yayınlanmıştı. 1936'da tüccarlık yapan babasının iflas nedeniyle intihar etmesi fotoğrafta kariyer yapma sürecini hızlandırmıştı. Böylece fotoğrafta yetkinleşmek için iyi bir fotoğraf eğitimi almak düşüncesiyle 1936-1937 yıllarında Indiana Notre Dame Üniversitesi'nde fotoğraf eğitimi almıştır.

New York'a geldiği dönemde resimli haber dergileri Amerika'da sosyal ve kültürel yaşamı derinden etkiliyor, Time, Fortune, Life, Click, Pic, See gibi dergiler geniş bir okur kitlesine ulaşıyordu. Çalışmalarında Martin Munkacsi'nin fotoğraflarından etkilenerek fotoğraflar üreten Smith, bir süre sonra Newsweek dergisinde kadrolu fotoğrafçı olarak çalışmaya başlamıştır. 1938-1939 yılları arasında Black Star Fotoğraf ajansına freelance fotoğrafçı olarak girer ve adını duyurur. Fotoğrafları Life, Collier's, Harper's Bazaar gibi fotoğrafa önemli ölçüde yer veren süreli dergilerde yayınlanmaya başlar. 1920'li yıllarda Almanya'da gelişen foto-röportaj tekniğinin Amerika'daki en iyi uygulayıcısı Life dergisi olmuştur. Dergide yer alan foto-röportajlar olay fotoğraflarından çok, dünyanın farklı hayatlarını tanıtan fotoğraflardı. Smith, iyi bir foto-röportajcı olduğunun farkında olarak 1938'de Life dergisinde kadrolu fotoğrafçı olarak çalışmaya başlar. Life dergisi için, 2. Dünya Savaşı sırasında Güney Pasifik Savaşı'nı fotoğraflar. Bu dönemde 370'in üzerinde fotoğraf ve foto-röportajı Avrupa ve Amerika'nın birçok gazete ve dergisinde yayınlanır. 1945 yılında Okinowa'da cephe önünde fotoğraf çekerken yaralanır ve New York'a döner. Fotoğrafa 2 yıl sonra 1947 yılında yine Life dergisiyle geri döner. 1954 yılına kadar bu dergide çalışmasını sürdürür. Ancak dergide yayınlanan bir foto-röportajına Life dergisi tarafından kendi isteği dışında başka bir isim konması, Smith'in dergiden ayrılmasına neden olur ve Smith 1955 yılında Magnum Ajansı'na katılır.

Savaşın olumsuz etkisi Smith'in insan hakları ve sorumluluğuna olan bağlılığını pekiştirmiş, bu tavrını fotoğraflarına yansıtmasına neden olmuştur. Fotojurnalistlik tavrı da gittikçe kendi çizgisine kavuşmaya başlamıştır. E. Smith, sınırları önceden belirlenmiş, çerçevesi çizilmiş klasik Life anlayışı yerine, olayları yerinde yaşayıp, saptayarak daha gerçekçi ve insancıl bir yaklaşımı savunmuştur. Magnum'da iki yıl süreyle, gelişen demir-çelik sanayisi ve nüfusu hızlı artan Pittsburg kenti projesini gerçekleştirir. 1955 ve 1957 yıllarında aylarca çalışarak Pittsburg kentine ait 11.000 adet fotoğraf çekmiştir. Pittsburg'da bir karanlık oda kurarak seri bir biçimde fotoğraflarını üretmeye başlar. Pittsburg'un günlük yaşamı ve sanayileşme sürecini fotoğraflarına yansıtan Smith, 1960'ların sonunda yine A.B.D.'de ortaya çıkan, “Sosyal Manzara” fotoğraflarına kaynak oluşturmuştur.

1935 yılından başlayıp 1970'lere kadar uzanan fotoğraf serüveninde E. Smith, 1946'da kendi çocuklarının bulunduğu “Cennet Bahçesine Yürüyüş”, 1948'de Colorado'da küçük bir kasaba olan Kremmling'te çalışan kasaba doktoru Ernst Ceriani'yi günlük rutin işlerini yaparken fotoğraflamış ve bu çalışması Life'ta “County Doctor” (Köy Doktoru) adıyla yayınlanmıştır. 1950 yılında “Spanish Willage” (İspanyol Köyü) adlı çalışmasında ise Deletiosa adlı küçük bir İspanyol köyünde yaşayan insanların zorlu mücadelelerini fotoğraflamıştır. Bu çalışmada yer alan “Wake” adlı fotoğrafında “ölüm”ü ve “zaman”ın durduğu andaki insanların psikolojik durumlarını yansıtır. Bu görüntü Rönesans resimlerini anımsatır. Karısı, kızı, torunu ve arkadaşlarının yaşlı bir köylüye dünyevi son ziyaretlerini yaptığı andaki karamsar tabloyu ölümsüzleştiren bu fotoğraf, insanların ölüme bakışını yansıtan en etkili sanatsal çalışmalardan birisidir. İnsanın ölüm karşısındaki tedirginliğinin yanında, ölümün insanın yüzüne getirdiği sükunet mükemmel bir ışıklandırmayla kaydedilmiştir. Smith'in bu fotoğrafı olağanüstü bir biçimde estetize edilmiş ölüm tedirginliğinin kaydı durumundadır. 1954 yılında ise “Nurse Midwife” (Ebe) ve Nobel ödüllü doktor Albert Schweitzer'in Kongo'da foto-röportajlarını yaptığı “Man of Mercy” adlı çalışmasını gerçekleştirmiştir.

1971'de ise kariyerinin son projesi olan, çevre kirliliği yüzünden civa zehirlenmesi vakalarının görüldüğü küçük bir Japon balıkçı köyünde “Minamata Projesi”ni gerçekleştirir. Japonya'da yaptığı ve 1975 yılında kitap olarak yayınladığı bu çalışma kimyasal madde fabrikalarının civalı atıklarından zehirlenen bir köy halkının dramını gösteren fotoğraflardan oluşuyordu. Kendisi de bu atıklardan etkilenmiş, ortaya çıkan önemli sağlık sorunları yüzünden aktif çalışma imkanını kaybetmiştir. Smith, son foto-röportajı olan “Minamata Projesi”ne dek fotoğrafçının fotoğrafları, alt yazıları, başlıkları ve sergilenmesi üzerindeki editöryal kontrol hakkını savunması ve bu konuda mücadele etmesiyle fotoğrafçılar arasında saygın bir konuma gelmiştir.

Smith, bir fotoğrafı oluşturmadan önce, dikkatli bir biçimde nesnesi üzerinde çalışması ile ünlü bir fotoğrafçıdır. Smith bu özenli çalışması için: “Ben, kaydeden ve aynı zamanda yorumcu olarak işine bağlı bir gazetecinin olguları ve yaratıcı sanatçının şiiri ve edebiyatı gerekli kılan olguları arasında kalan duruş içindeyim” demektedir. İyi bir gözlemci ve fotoğrafçı olarak Smith'in bu duruşu fotoğraflarına yansıtması, özenli ve dikkatli bir çalışmanın dinamiklerini kaçınılmaz biçimde gerekli kılmaktadır.

Smith'in çalışma yönteminin temelinde, fotoğraflarını üretirken kendisine özgürlük sağlayacak yeterli bir çalışma ortamı yaratmasıdır. Bu ortamı daha az ticari kaygılarla oluşturulmuş Magnum Ajansı'nda bulduğunu söylemek de yanlış olmayacaktır. Smith, hangi konuyu seçerse seçsin, o konuyu, fotoğraf makinasını ve kendisini aynı potada eritmeyi başarabilmiştir. Fotoğraf tarihçisi Nancy Newhall, Smith'in fotoğraflarını “akıldan çıkmayan ve edebi” olarak betimlerken bazı fotoğraflarını da Michelangelo'nun resimleri kadar güçlü bulmaktadır. Sanat fotoğrafı kıvamındaki teknik mükemmellik ve görsel estetik onun fotoğraflarının diğer fotojurnalistlerin çalışmalarından en önemli farkıdır. Seçtiği konuları tüm ayrıntıları ve çarpıcılıkları ile sanat fotoğrafı duyarlılığıyla üreten Smith, basın fotoğrafçılığının sanatsal olarak gelişimine de önemli katkılar sağlamıştır.

Hemen hemen bütün çalışmalarında fotojurnalistlik yaklaşım olan foto-röportaj tarzını benimsemiş olan E. Smith, bu tarzın en gelişmiş ve usta örneklerini üretmiştir. Bir konunun birden çok fotoğrafının bir arada yazıyla birlikte yayınlanması olan bu tarza onun getirdiği en büyük yenilik, fotoğraf alanında toplumsal ve kültürel bir etken olabilecek güce sahip duygu yoğunluğudur. Derin gözlem yeteneği ve çalışma konusuna olan titiz yaklaşımı onun başarısının da ötesinde farklılığını ortaya koyar. Ürettiği foto-röportajlarıyla sadece bilgi vermemekte, aynı zamanda objektifin önünde duran konuya nasıl baktığını, kendi bakış açısını ve yorumunu da aktarmaktadır. O'nun için foto-röportaj sadece bilgileri ve doğruları değil, yanı sıra duyguları da göstermelidir.

E. Smith'in fotoğraflarında oldukça yalın bir bakışla yaratılmış insanlık durumları vardır. Yaşanan olayları etkileyici bir gerçeklikle yansıtırken aynı zamanda da anlatmak istediklerini de gayet anlaşılır bir tarzda fotoğraf izleyicilerine iletebilmiştir. Hümanist bakışı, yoğun bir biçimde fotoğraflarının her karesinde hissedilmekte ve fotoğraf tarihi içinde haklı olarak iyi bir noktada yer almaktadır.

Sözcüklerle fotoğrafların birbiriyle evliliği olarak da tanımlanan foto-röportaj geleneği, bir Leica ustası olarak anılan E. Smith'in getirdiği “içeriğin estetik sunumu” ile en klasik örneklerine kavuşmuştur. Görüntü düzenleme, çerçeve, ışık gibi biçimi belirleyen unsurları foto-röportajda kullanarak, fotoğraflarındaki estetik kaliteyi yükseltmiş, kompozisyonlarında oluşturduğu mükemmellikle izleyiciyi derinden etkilemiştir.

 

Yararlanılan Kaynaklar :
Glenn G. Willumson, “W.Eugene Smith and The Photographic Essay”, Cambridge University Press, adlı eserden aktaran Gülay İnci; “Basın Fotoğrafçılığında Estetik ve W. Eugene Smith Örneği” (Bitirme Tezi) Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakültesi, 1999, Eskişehir
http://www.leegallery.com/smith.html
http://ilef.ankara.edu.tr/fotograf/yazi.php?yad=2213
http://www.fotografya.gen.tr/issue-13/s_sever/s_sever.html
http://www.masters-of-photography.com/S/smith/smith_articles1.html

 

 
Makaleler
Sabit Kalfagil Milyon Dolarlık Fotoğraflar S.Kalfagil
Ali Alışır Genetiği Bozulmuş İmgeler A.Alışır
Güler Ertan Fotoğraf Dilinin Dünü ve Bugünü G.Ertan
Gökhan Bedir Eugene Smith ve Minamata
Beyhan Özdemir İçeriğin estetik yorumcusu : W. EUGENE SMİTH
Yörükhan Ünal Sanat ve ideoloji
Tüm makaleler için tıklayınız
Formlar
Etkinlik Katılım Formu
E-Bülten
Etklinlikler, Eğitimler ve Kufsad'dan haberdar olmak için aşağıdaki formu doldurarak e-bütltene kayıt olabilirsiniz.
Ad Soyad :
Tel :
E-Posta :
 

İletişim Bilgileri
Adres: Kahramanlar Cad. 09 K Plaza 58/B K.4 D.16 09400 Kuşadası / Aydın
Telefon: (256) 612 72 93
E-Mail: info{at}kufsad.org

Banka Hesap Bilgileri
Hesap Adı: Kuşadası Fotoğraf ve Sinema Amatörleri Derneği
Banka Adı: ING Bank
Şube: Kuşadası
Hesap No: 7942521-mt1